रखरखत्या उन्हात चालून दमल्यावर, समोर एक डेरेदार झाड दिसावं आणि त्या झाडाच्या थंडगार छायेत काही वेळ निवांत बसावं यापेक्षा सुख दुसरं ते काय....?वाऱ्याची मंद झुळूक आपल्या लाही लाही झालेल्या देहाला स्पर्शून जावी आणि तनाला अन मनाला थंडावा मिळावा, याला स्वर्गसुख म्हणलं तर वावगं ठरू नये.....नाही का...? अगदी तशीच अनुभूती मला #चंदनाची_फुले हा कवितासंग्रह वाचल्यानंतर आली.
चंदनाचा गुणधर्मच मुळात शीतल,कोमल! त्याचा घरभर दरवळणारा मंद सुवास जसा मन प्रसन्न करतो अगदी तसेच गुणधर्म घेऊन चंदनाची फुले हा कवितासंग्रह फुलारून आलेला आहे.खरं तर #फुलारून हा शब्द त्याच कवितासंग्रहातील आहे, जो की मला फार आवडला.सामान्यतः फुलून येणे, फुलोरा ही शब्द ऐकण्यात किंवा वाचनात येतात,पण फुलारून येणे या शब्दाने मला मोहिनी घातली.या आणि अशा वेगळ्या, नवीन शब्दांची उत्पत्ती केवळ उच्चकोटीची प्रतिभाच करू शकते.त्यातला असाच एक शब्द तो म्हणजे #गुलमोहरेल! गुलमोहर खरं तर एक झाड पण ग्रीष्माच्या तीव्र झळा सोसून तो मोहरतो. गुलमोहर हा नाम असलेला शब्द आहे पण आपल्या एका शेरात त्या गुलमोहरचा गुलमोहरेल हा क्रियावाचक शब्द चपखलपणे बसविणे म्हणजे कमालच! खरंच किती खोल अर्थ दडलेला आहे त्या गुलमोहरेल या शब्दांत!
नाविन्य, कल्पकता, निसर्गाशी एकरूपता, जीवनाचा अर्थ सांगणारा....अशा अनेक गुणधर्माने नटलेला #कवयित्री चंदना सोमाणी यांचा #चंदनाची फुले हा कवितासंग्रह म्हणजे केवळ अप्रतिम आणि अप्रतिमच!!
गझला आणि मुक्तछंद काव्य यांचा सुरेख संगम या कवितासंग्रहात साधलेला आहे.
कवयित्री त्यांच्या पहिल्याच गझलेत म्हणतात,
वाचते मी मला कैकवेळा तरी
गूढ कादंबरी चंदनाची फुले!
या शेरात म्हटल्याप्रमाणे, खरंच स्त्रीचं मन असंच असतं का...? अनेक गूढ रहस्याने भरलेलं...वरवर दिसणाऱ्या प्रसन्न चेहऱ्यामागे कितीतरी दुःख, यातना,वेदना, विवंचना तिच्या हृदयात रुतलेल्या असतात...हेच तर कवयित्रीला सुचवायचं नसेल ना...?
पुढील शेरात कवयित्री म्हणतात,
किती साचले दुःख ह्रदयी नभाच्या
कशा आसवांच्या निथळतात धारा
खरंच का...नभाला ही मन असेल का...?त्यालाही दुःख होत असेल का...?जसं आपल्याला दुःख झाल्यावर टचकन डोळ्यातून पाणी येते....तसं आभाळाला दुःख झाल्यामुळे ते भरून येतं का...? या आणि अशा अनेक नाजूक प्रश्नांना कवयित्रीने सुंदररित्या हाताळले आहे.
जेव्हा आपल्याला ठेच लागते,किंवा कुठे कापले,भाजले तर आपल्या तोंडातून "आई गं" हा नैसर्गिक उद्गार आपोआप बाहेर पडतो...अगदी तसेच कवितासंग्रहाच्या बाबतीत घडते.त्यातील गझलेचे प्रत्येक शेर वाचल्यानंतर "वाह" हा नैसर्गिक उद्गार आपसूकच बाहेर पडतो.हीच खरी मोठी ताकद या कवितासंग्रहाची आहे असे मला वाटते.
थेंबापुरता निवास माझा
मला वाटला प्रवास माझा
या शेरात जीवनाचे तत्वज्ञान किती साध्या आणि सोप्या भाषेत कवयित्री समजावून सांगतात.जीवन क्षणभंगुर आहे...कधी काय घडेल सांगता येत नाही तरी माणूस कोणत्या मग्रुरीत राहतो, कळत नाही...आले ते क्षण आनंदाने घालवावे, अवाजवी अपेक्षा करू नये असे साधे तत्व सुंदर पध्दतीने आणि कलात्मक रितीने समजावून सांगितले आहे.
हासणारी पाहिली की अंबरी ताराफुले
वाटते केली कुणी ही साखरेची पेरणी
या शेरात कवयित्रीने किती कल्पकतेने तारकांचे वर्णन केले आहे. आकाशातील हसणारे तारे पाहून त्याठिकाणी जणूकाही साखरेची पेरणी केली आहे की काय....असा प्रश्न कवयित्रीला पडलेला आहे.
हळव्या मनाची व्यथा, प्रेमिकेचे मनोगत, जीवनाचे सार सांगणारे तत्वज्ञान, सद्यस्थितीतील सत्यपरिस्थिती...अशा एक ना अनेक विषयांची जुळणी म्हणजे चंदनाची फुले!
शब्दांची बाग कवयित्रीला गवसली आहे, किंबहुना तिने ती निर्माण केली आहे.आणि त्यावरच सुंदर, डौलदार फुलांचा बहर आलेला आहे तीच ही कधीही न कोमेजणारी #चंदनाची फुले!!
कवयित्रीच्या शब्दांमध्ये एक आर्त भाव आहे. हळवी आर्जवे आहेत...
#आशादीप या कवितेच्या खालील ओळी वाचून आपल्या मनाचा तळ ढवळला नाही तर नवलच...!
एकीकडे तेजोमयी दिव्याच्या झगमगाटाने
व्यापलेले धरतीमय आकाश पहात
दुसरीकडे वळले
तर एक माई
एकच दिवा लावून दारी उभी होती
शून्य नजरेने स्वर्गीय आविष्कार पहात
विचारले,
का माई, एकच दिवा का?
पोराबाळांच्या तोंडातील घास काढून
फोडणीसाठी वाचवलेल्या तेलातून
लावलेला दिवा...
वाट पाहतेय
पुराण काळापासून चालत आलेल्या
त्या लक्ष्मीची....
कष्ट करून हात झिजले
आता दिवा पाहून तरी
तिला माझ्या गरिबीची
कीव येते का ते...?
वाट बघत
त्याच शून्य नजरेने....
किती भावगर्भित आशय आहे कवितेचा!
सर्जनशीलता, सृजनशीलता, सहवेदना या सर्वच भावना कवितेतून ओसंडत आहेत.
एका ठिकाणी कवयित्री म्हणतात,
असा अक्षरांचा लळा "चंदनाला"...
पण मला असे म्हणावेसे वाटते,
असा "चंदनाचा" लळा अक्षराला!!
शब्दांचं सामर्थ्य, अर्थाचं साम्राज्य, उच्चकोटीची प्रतिभा,प्रगल्भता, संवेदनशीलता असे गुणवैशिष्ट्ये असलेला परिपूर्ण असा कवितासंग्रह आपल्या संग्रही नक्कीच असावा.
#पुस्तकाचे_नाव - चंदनाची फुले ( कवितासंग्रह )
#कवयित्री - सौ.चंदना सोमाणी
#प्रकाशन - पृथ्वीराज प्रकाशन,पुणे.
#किंमत - १५० रू.
#शब्दांकन - कांता सोनवणे कनकुटे
औरंगाबाद.
